استاندارد از نظر الزام قانونی به دو دسته اصلی "اجباری" و "تشویقی" تقسیمبندی میشود.
شناخت تفاوت این دو، هم برای تولید کنندگان اهمیت راهبردی دارد و هم برای مصرف کنندگان یک ابزار تصمیم گیری آگاهانه محسوب میشود.
استاندارد اجباری
استاندارد اجباری به مجموعه ضوابط و الزامات فنی گفته میشود که رعایت آن ها بر اساس قانون، برای تولید کنندگان، وارد کنندگان، توزیع کنندگان و عرضه کنندگان برخی کالاها الزامی است. این کالا ها معمولاً مستقیماً با موارد زیر در ارتباط هستند:
- ایمنی عمومی
- سلامت مصرف کنندگان
- محیط زیست
- منافع اقتصادی جامعه
به همین دلیل، عرضه آن ها بدون اخذ مجوز و تأییدیه سازمان ملی استاندارد ایران ممنوع بوده و مشمول پیگرد قانونی خواهد بود.
ویژگی های استاندارد اجباری:
- الزام قانونی و ضمانت اجرایی
- نظارت مستمر و دوره ای
- نمونه برداری و آزمون های تخصصی
- امکان تعلیق یا ابطال پروانه در صورت عدم انطباق
به بیان ساده:
استاندارد اجباری خط قرمز ایمنی و حقوق مردم است.
استاندارد تشویقی
استاندارد تشویقی به استاندارد هایی گفته میشود که اجرای آن ها الزامی نیست، اما تولید کنندگانی که داوطلبانه محصولات خود را بر اساس این ضوابط تولید کنند، میتوانند پس از طی فرآیند ارزیابی، نشان استاندارد دریافت نمایند.
این نوع استاندارد بیشتر بر موارد زیر تمرکز دارد:
- ارتقای کیفیت
- افزایش رقابت پذیری
- بهبود بهره وری
- توسعه صادرات
- جلب اعتماد مصرف کننده
ویژگیهای استاندارد تشویقی:
- ماهیت داوطلبانه
- ایجاد مزیت رقابتی در بازار
- افزایش اعتبار برند
- تسهیل ورود به بازار های جدید
به بیان ساده:
استاندارد تشویقی مسیر حرفهای شدن و پیشتازی در بازار است.
جمعبندی:
